“Kentin pazarına götürelim bunu, satalım, üste de koyup daha dinç bir eşek alalım.”

Böyle demişler, eşeği önlerine katıp yola çıkmışlar. Köy uzak, kent uzak; yol, uzun mu uzun. Değirmenci baba;

“Bunca yolu bu eşek çekemez. Çekse bile pazara vardığımızda eli ayağı tutmaz olur, kimseler yüzüne bakmaz,” demiş. “İyisi mi, biz bunu sırtımıza yükleyelim, kente kadar sapasağlam götürelim.”

Eşeği vurmuş sırtına, düşmüşler yola. Bir iki derken karşılarına köylüler çıkmış. Önce ne olduğunu pek anlayamamışlar, işi öğrenince karınlarını tuta tuta gülmeye başlamışlar:

“Hey Allah, deli misiniz siz?” demişler. “İnsan, eşek taşır mı? Ne ters işler yapıyorsunuz! Bizim bildiğimiz, eşek insanı taşır.”

Baba oğul düşünmüşler;

“Doğru,” demişler.

İndirmişler eşeği, bu kez değirmenci baba, eşeğe binmiş. Giderlerken giderlerken karşılarına başka köylüler çıkmış. İçlerinden biri;

“Oh, maşallah,” demiş. “Koskoca adam eşeğe binmiş, tırnak kadar çocuğu bu kızgın güneşte yayan yürütüyor. Ne ayıp, ne ayıp!” Baba oğul bakışmışlar. Baba; “Adamlar haklı,” demiş. “Gel yavrum, ben ineyim, eşeğe sen bin!”

İnmiş eşekten, oğlunu bindirmiş. Giderlerken giderlerken karşılarına başka köylüler çıkmış. Hep bir

ağızdan; ,

“Olacak is mi bu?” demişler. “Gencecik adam eşek sırtında, zavallı beli bükük ihtiyar yayan yap.l-dak! İnsan olan, bundan bir parça olsun utanır.” Baba oğluna, oğlu babasına bakmış. “Haklar, var, baba,” demiş oğul. “Ben ineyim, gel sen bin şu eşeğe.”

Oğul eşekten indiğinde, baba karşı durmuş: “Olmaz öyle şey,” demiş. “İkimiz birden binelim, daha iyi.” .

Böyle demişler, ikisi birden eşeğe binmişler yola koyulmuşlar yeniden. Gide gide yine köylülere rastlamışlar. Muhtar kılıklısı;

“Yazıklar olsun size!” demiş. “Sizde hiç acıma, sizde hiç insanlık yok mu? Bu zavallı hayvana ikiniz birden binmeye utanmıyor musunuz?” Baba oğul durmuşlar, düşünmüşler. “Bunlar da haklı,” demiş değirmenci baba. “En iyisi hayvanı yedelim, öyle götürelim pazara.”

Oğul one düşmüş, eşeği ortaya alm.slar, baba da arkadan gitmeye başlam.ş. Giderken hic rastlamadıklar, başka köylülerle karş.laşm.slar. Köylünün biri; ‘

“Bu nasıl şey böyle?” demiş. »Eski köye yeni adet m, getiriyorsunuz? Eşek varken insanlar yayan gider m,? Bunu yapsa yapsa ancak eşekler yapar.”

“Doğru,” demiş değirmenci baba, “ben de eşeğim, oğlum da. Eşekliğimiz, her önümüze çıkanın dediğine kulak verip yerine getirmemizden geliyor Ama bundan böyle paydos! Kim ne derse desin umurumuzda değil. Doğru da olsa, eğri de olsa kendi bildiğimizden şaşmayacağız.”

Diyeceğim şu: Doğruluk, eğrilik dünyarmzda beğen, gibi görece oldu çıktı. Ne kadar adam varsa o kadar doğruluk, eğrilik var. En iyisi, kendi sağduyusuna göre kendi bildiğini okumak, bundan şaşmamak!

Giderlerken giderlerken nerden çıkmışsa çıkmış, yerden biter gibi, haydutlar önlerine durmuş. Tabii,’ tuz yüklü katırla bir alıp verecekleri olmadığından hemen para yüklüsüne saldırmışlar.

Para yüklü katır diretmiş, hemen savunmaya geçmiş. Vay, sen misin bunu yapan! Haydutlar sopalarıyla kornalarıyla bir girişmişler buna, perperişan etmişler.

Para yüklü katır az kalsın canından olacakmış. Hüngür hüngür ağlamış, haydutların ayaklarına kapanıp aman dilemiş. Haydutlar paraları almış, kaçıp gitmişler sonra.

Para yüklü katır, sümüğünü çeke çeke, tuz yüklü arkadaşına sokulmuş:

“Gördün mü başıma gelenleri, a kardeş?” demiş. “Anamdan emdiğim sütü nasıl fitil fitil burnumdan getirdiler. Bana bunu yaparlarken sana ellerini bile sürmediler. Haktan reva mı, yani?”

“Eee,” demiş öteki katır, “büyük başın derdi büyük olur, kardeş! Bilmez misin bunu? Sen de benim gibi üç kuruşluk yük taşısaydın, kimse ciddiye almaz, ‘Allahın bir garibi, bırakalım geçsin gitsin’ der, kılına bile dokunmazlardı.”

Berikiler ne desinler? “Hayır, yok,” demişler.

“İyi! Ben akıllı hayvanları severim. Siz de masalar, akıllı uslu hayvanlarsınız. Dördüncü parçaya gelince; bu parça da benim. Hele biriniz elini sürmeye görsün, yandığı, bittiği gündür! Bir vurdum mu, dünyaya geldiğine bin pişman ederim onu. Tamam mı?”

Berikiler başlarını yerden kaldırmadan;

“Tamam!” demişler.

“Yahu,” demiş aslan, “siz amma da iyi ortaklarmışsınız be! Hem iyi, hem de akıllıymışsınız. Bilirsiniz, ben akıllı hayvanları severim.”

Böyle demiş, üç ortağının gözü önünde geyiği yemiş, bitirmiş.

Kurt kaşlarını çatmış, dik dik süzmüş kuzucuğu: “Bana baksana sen,” demiş. “Ne yapıyorsun orda, söyle bakayım?”

“Hiç,” demiş kuzucuk, “su içiyordum.” “Niçin doğru dürüst suyunu içmiyorsun, peki?” “Anlamadım,” demiş kuzucuk. “Anlamamışmış! Ben şimdi sana anlatırım. Benim içeceğim suyu ne halt etmeye bulandırıyorsun; sende hiç utanma arlanma yok mu?”

“Senin suyunu bulandırmak mı? Ama bu olanaksız. Sen yukardasın, ben aşağıda. Irmak da yukardan aşağıya akıyor. Aşağıdan yukarıya değil ki…”

“Demek, öyle…” demiş kurt. “Demek… Ha ha, şimdi tanıdım seni, şimdi. Sen değil miydin, geçen yıl anama bacıma söven, ha, sen değil miydin?”

Kuzucuk şaşırmış:

“Kesinlikle hayır” demiş. “Ben daha bu yı| doğdum, geçen yıl hayatta bile değildim.”

“Öyle mi? O zaman, sen değilsen mutlaka senin kardeşindi.”

“O da olanaksız” demiş kuzucuk. “Benim hiçbir zaman kardeşim olmadı. Ben bir ananın bir babanın tek kuzusuyum.”

“Vay beni yalancı yerine koyuyorsun ha, öyle mı? Saklama, saklama, biliyorum. Çobanlar söylediler, anama bacıma söven sizin aileden biriymiş Artık sız çok oldunuz, yüz verdik diye tepemize çıktınız. Ben şimdi seni bir yiyeyim de bütün kuzuların koyunların aklı başına gelsin!”

Böyle demiş, kuzuyu oracıkta haklamış.

Masalın Mesajı :

Diyeceğim şu: İnsan güçlüyse, yapacağını yapar, güçsüzün hakk.ndan gelir. Haks.z bile olsa, zeytinyağı gibi üste çıkar.

Yoksul serçe de tam tuzağa düşecekken gökte uçan bir şahin hemen ardına düşmüş, tuzağın içinde yakalamış küçük kuşu. Yakalamış ama, bir de ne görsün! Kendi de tuzağa düşmemiş mi!

“Aman avcı,” diye yalvar yakar olmuş. “Anan yahşi, baban yahşi güzel avcı! Ben seni bilmem, sen beni bilmezsin. Bir iştir oldu, tuzağına düştüm. Koy-ver beni gideyim. Sana şimdiye kadar bir kötülüğüm oldu mu?”

“Peki,” demiş avcı, “şu yoksul serçenin sana bir kötülüğü oldu mu?”

Böyle demiş; ağını toplamış, şahin de içinde, sırtına vurup köyünün yolunu tutmuş.

Masalın Notu :

Diyeceğim şu: Başkalarını korumak demek, kendini de korumak demektir. Kendini korumak isteyen, başkalarını da korur.

Karınca saman çöpünü sal etmiş, ite kaka kıyıya

“Sağ ol güvercin kardeş,” demiş. “Ben, bensem bu iyiliğinin altında kalmam.” Güvercin gülmüş:

“Etin ne, budun ne a karıncac.k,” demiş. Sen kim, bana iyilik etmek kim!”

O sırada avcının biri güvercini gözler dururmuş. Tüfeğini doğrultmuş, nişan almış; gez göz arpacık deyip aüvercini ha vurdu, ha vuracak.

Karınca, aman bizim güvercin elden gidecek deyip avcının üzerine yürümüş, topuğunu bir ısırış ısırmış, avcı sendelemiş, hedefini şaşırmış. Güvercin de durumu anlayıp prr diye uçmuş, gökyüzünde kaybolmuş, canını kurtarmış

“Hah,” demişler, “şimdi yandık işte. Tilki bir yetişip tepemize bindi mi, işimiz tamamdır. Bunları da Tanrı yarattı demez, yumurtamızı elimizden alır, bizi aç kor.”

Oyle olmasına öyle ya, eldeki ganimet de yumurta mübarek! Ne sarmaya gelir, ne dolmaya. Fa¬recikler ne yapmalı, ne etmeli de yumurtayı tilkinin elinden kurtarmalı, diye düşünmüşler düşünmüşler, bir çözüm yolu bulamamışlar.

Yumurta bu, yuvarlasalar kırılacak. Dişleseler, kabuğu delinecek, içi akıp boşalacak.

“Buldum,” demiş farenin biri “Ben sırtüstü yata¬yım, yumurtayı dört ayağımla sarıp sarmalayayım. Böyle yaparsak, yumurtayı kırılmaktan da, elden ka¬çırmaktan da kurtarmış oluruz.”

“Sonra?” demiş öteki fare.

“Ben bunu yaptım mı, yaphm; sen kuyruğumdan başlarsm beni çekmeye. İnimize kadar böyle gider, tilkiden de kurtuluruz.”

Dediklerini uygulamışlar, yumurtayı tilkiden kurtarmışlar.

Diyeceğim şu: İnsanoğlu da böyledir. Zor, kapısını çalmazsa, durumu kurtaracak bir çözüm yo¬lunu düşünmez bile. Ama zora geldi aklı yardımına koşar, zoru yener, sahibini kurtarır. Tabii, akl, varsa ya da var olan akim. kullanmasın, biliyorsa.

Bir gün ev sahibinin mangaldaki ateşin külüne kestane gömdüğünü görünce ağızlarının suyu ak­mış. Maymun, hemen kediye sokulmuş:

“işte marifetini göstermek için tam fırsat kedi kardeş,” demiş. “Bir pençede küldeki kestaneleri al, kendimize bir kestane şöleni çekelim.”

Kedi, maymunun aklına uymuş; pençe atıp atıp kestaneleri külden çekmeye başlamış. O bunu yapa­dursun, maymun da beride kedinin çekip çıkardığı kestaneleri daha havadayken kapıyor, doğru göv­deye indiriyormuş.

Tam o sırada kapı açılmış, içeri ev sahibi gir­miş. Durumu görünce çok kızmış, kediyi yakaladı­ğı gibi eşek sudan gelinceye kadar dövmüş, peri­şan etmiş. Böylece yiyen değil, yediren dayağı yemiş

“Yahu,” demiş. “Tanrı, beni hayvanların kralı yaptı; tamam, iyi, güzel hoş ya, ne tür hayvanların, hangi hayvanların kralıyım ben? Tezden bir buyrultu çıkarayım da, bütün hayvanları sarayıma çağırayım; hem onlar beni tanısın, hem ben onları…”

Böyle demiş, sağa sola ulaklar göndermiş, hayvanları bir bir sarayına çağırmış.

İlk gelen ayı olmuş. Saray kapısından girmiş, aman Allah! Bir koku ki, anlatılır gibi değil, koklayanın burnu düşer. Her yer kan, pislik içinde, lağım çukuru yanında halt etmiş.

“Pöff,” demiş ayı. “Burası ne biçim bir saraymış böyle? Leş gibi her yer. Kokudan genzim tıkandı.”

“Ya, öyle mi?” demiş aslan, sarayını kötüleyen ayıyı bir pençede yere yıkmış, canını öbür dünyaya yollamış.

Arkadan gelen maymun, bakmış post pahalı. Aslana koltuk verip;

“Ohh, ohhh!” demiş, derin derin soluklanmış. “Hey Allahım, bu ne güzel yer, bu ne güzel koku!

Ziyaret sırası bizim tilkiye gelmiş. Huzura girme. Hemen anlamış durumu. Ama ses etmemiş,

“Nasıl bakalım?” diye sormuş. “Sarayımı benim mi, sağı solu, kokusu falan iyi mi?”

Tilki hemen kurnazlığa vurdurmuş işi:

“Vallahi, sayın kralım,” demiş. “Bendeniz günledir nezleyim. Burnum koku alma özelliğini yitirdi. İyi mi kokuyor. sarayınız, kötü mü, pek kestiremeye-ı eğim. Hem zaten sizin de buyurduğunuz gibi…”

Sözü evirip çevirip koku konusundan uzaklaştırmış, canını kurtarmış, aslana yem olmaktan kurtulmuş.

Diyeceğim şu: Ayı gibi çok açıksözlü olmak, bazen insanın başına dert açar. Ama maymun gibi davranmak da aynı sonucu doğurabilir. Bu iki örneği de göz önünden uzak tutmamak gerek.

“Çekil git be” demiş. “Vız vız vızlayıp durma te­pemde. Bir kızarsam, alimallah perişan ederim seni, doğduğuna bin pişman olursun.”

“Kime diyorsun sen onu, kime?” diye bağırmış sivrisinek. “Sen mi beni doğduğuma pişman edecek­sin? Hah, gülerim! Hayvanların kralı oldun diye kendini bir şey mi sanıyorsun? İstersem, asıl ben se­ni perişan ederim.”

Aslan, gümbür gümbür kükrememek için dişleri­ni sıkmış.

“Git be, git!” demiş. “Attırma tepemi, sana o kadar söylüyorum.”

“Demek öyle?” demiş sivrisinek. “Demek öyle, ha? Dur sen, el mi yaman ben mi yaman, şimdi gö­rürüz. “

Böyle demiş, başlamış dikenden ince, kıldan keskin iğnesiyle aslanın orasını burasını sokmaya. Aslan pençesini sallamış, ıska! Kuyruğunu sallamış, ıska! Fır fır dönmüş boşuna. Sivrisinek yine vız vız

Hayır, orası burası demeden aslanın her bir yanı­nı ıokup sokup kan revan içinde bırakıyormuş.

Aslan acıdan kükremeye, yeri göğü inletmeye, bağırıp çağırmaya başlamış. Bütün hayvanlar kor­ularından titreyip oldukları yerde büzülmüş, kal­malar.

Sivrisinek, aslanın durumundan şen şatır, saldı­rılarını sürdürmüş, sonunda aslancık soluksuz kalıp yere yuvarlanmış, pes etmiş.

“Gördün mü?” demiş sivrisinek. “İşte ben istedi­. seni böyle yaparım.”

Sonra kanatlarını çevirmiş, vız vız edip aslanın başından ayrılmış ve… bir örümceğin ağına düşüp oracıkta ona yem olmuş.